Nacionalni dan palestinske kulture obilježava se svake godine 13. marta kako bi se odala počast, očuvala i prikazala bogata baština, umjetnost, književnost i identitet palestinskog naroda, saopšteno je iz Ambasade Palestine u Crnoj Gori.
Kako navode, ovaj dan stavlja naglasak na tradicionalni vez (tatreez), muziku, hranu i modu, čime se jača kulturni identitet i promoviše umjetničko izražavanje.
“Današnji dan prvenstveno služi proslavi i zaštiti palestinskog identiteta i kulturne istorije od pokušaja brisanja od strane Izraela, okupatorske sile.
Kulturom se odupiremo genocidu, etničkom čišćenju i ratnim zločinima. Uprkos očiglednom kulturocidu, umjetnici i dalje nastavljaju te su brojni primjeri stvaranja čak i u najtežim uslovima, vrlo limitiranim materijalima, pod okriljem šatora”, kazali su iz Ambasade Palestine.
Izrael je, ističu, oštetio i uništio brojne centre palestinskog učenja i kulture, uključujući biblioteke, vjerske objekte i mjesta od drevnog istorijskog značaja, posebno i u okupiranom Jerusalimu, gdje su izraelske okupacione snage upadale u kulturne centre Istočnog Jerusalima, ometajući događaje, zatvarajući centre i hapseći osoblje kao i vršeći zaplijenu dokumenata, baš kao u Kulturnom centru Yabous, Nacionalnom konzervatorijumu za muziku Edward Said, edukativnoj knjižari (ulica Salah Al-din), pozorištu El-Hakawati, Društvenom centru Burj Al-Laqlaq. Takođe, dodaju, mnogo je u potpunosti razrušenih galerija.
“Gaza ima bogato i slojevito naslijeđe, s arheološkim tragovima koji datiraju najmanje iz 1300. godine prije nove ere. Zaključno sa februarom 2026. godine, UNESCO je potvrdio štetu na najmanje 157 lokaliteta kulturne baštine u Gazi od 7. oktobra 2023. godine, uključujući vjerske objekte, istorijske zgrade, arheološka nalazišta i muzeje. Za vrijeme tekućeg genocida, u Palestini je srušeno ili djelimično srušeno 828 džamija i tri crkve, objekti važni ne samo u relgijskoj već i arhitektonsko-umjetničkoj vrijednosti, s dubokom istorijom i predanjima”, kazali su iz Ambasade Palestine.
Napadnuta je, ističu, grčka pravoslavna crkva Svetog Porfirija, koja datira iz 425. godine nove ere i naziva se trećom najstarijom crkvom na svijetu, Velika Omarijeva džamija iz sedmog vijeka, za koju se smatra da je prva džamija u Gazi, zajedno s bibliotekom iz 13. vijeka koja sadrži rijetke islamske rukopise, Kasr al-Baša, tvrđava poznata i kao Pašina palata koju je sredinom 13. vijeka izgradio Mamelučki sultanat i pretvorena je u arheološki muzej, Rimsko groblje (Ard-al-Moharbeen) za koje se smatra da ima najmanje 134 grobnice koje datiraju iz 200. godine prije nove ere.
Muzej Rafah, podsjećaju, završio je 30-godišnji projekat prikupljanja kolekcije drevnih kovanica, bakrenih ploča i nakita, čime je postao glavni muzej palestinskog nasljeđa u Gazi.
Bio je, kako kažu, jedna od prvih žrtava tekućeg genocidnog rata, uništen u vazdušnom napadu.
“Kulturni centar Rashad El Shawa u gradu Gazi, poznata Samir Mansourova lokalna knjižara, koja je mukotrpno restaurirana nakon izraelskog bombardovanja 2021. godine, ponovo je ciljana i oštećena izraelskim bombama”, navodi se u saopštenju.
Obilježavanje nacionalnog dana palestinske kulture, kako ističu, poklapa se i sa rođendanom Mahmuda Derviša, velikog pjesnika palestinskog naroda i njegove borbe.
“Na današnji dan, Palestinci idu stopama mnogih drugih nacija u različitim krajevima svijeta koje slave svoje velike inovatore, i pretvaraju njihove rođendane u praznike u kojima se oživljava pravo značenje nacionalne kulture, a estetske, intelektualne i kulturne vrijednosti koje su otjelotvorene u životu i radu ovih osoba rađaju inspiraciju”, zaključili su.
