Zašto je Amerika pauzirala procese za neke vize: Da useljenici ne budu teret

Popunjavanje desetine stranica onlajn upitnika, prevođenje na engleski dokumenata iz matičnih knjiga, raznih potvrda i diploma – svojevrsna preturanja po uspomenama i životnim poglavljima – da biste zakazali intervju za podnošenje zahtjeva za useljeničku vize u ambasadi Sjedinjenih Američkih Država. I onda kada konačno pomislite da ste uspjeli – neko kaže stop, prenosi BBC na srpskom.

Ovaj korak u potrazi za onim što mnogi vide kao šansu za bolji život trenutno je zaustavljen, pošto je krajem avgusta američki Stejt department odlučio da obustavi zakazivanje termina za imigrantske vize širom svijeta.

Razlog za ovu odluku je „detaljna obuka“ konzularnih službenika za identifikaciju stranih podnosilaca zahtjeva kod kojih postoji rizik da će iskoristiti sistem socijalne pomoći SAD, rekao je portparol Stejt departmenta u pisanoj izjavi za BBC na srpskom.

„Trampova administracija štiti američki narod tako što primjenjuje najviše standarde provjere i selekcije podnosilaca zahtjeva za vizu“, rekao je portparol.

BBC je kontaktirao američke ambasade u Srbiji, Crnoj Gori, Bosni i Hercegovini, Sjevernoj Makedoniji i na Kosovu i iz svih predstavništava je stigao gotovo identičan odgovor – da je prava adresa za to Stejt department.

„Sasvim je uobičajeno što Stejt department kaže da moraju da obuče konzularne službenike za nove procedure, to je normalan dio procesa.

„Međutim, obustaviti sve buduće intervjue i odložiti toliki broj njih – to smatram prilično neobičnim potezom“, kaže Džulija Gelat, pomoćnica direktora Instituta za migracionu politiku iz Vašingtona.

Od početka drugog predsjedničkog mandata Donalda Trampa, SAD vode izrazito strogu imigracionu politiku, za 75 zemalja su bile potpuno suspendovane useljeničke vize, dok u zemlji Služba za imigraciju i carinu (ICE) masovno privode ljude čiji imigracioni status nije riješen i mnogi od njih bivaju deportovani.

Trampova administracija tvrdi da mnogi koji traže useljeničke vize pokušavaju da zloupotrijebe postojeći sistem.

„Obezbjeđivanje prosperiteta SAD znači da, u skladu sa našim zakonima i propisima, brinemo o tome da podnosioci zahtjeva za vizu ne postanu teret za javne fondove, niti zavisni od državnih socijalnih davanja namijenjenih onim Amerikancima kojima je pomoć neophodna i koji ispunjavaju uslove“, kažu u Stejt departmentu.

Dodaju i da će novi termini za razgovore sa podnosicima viza biti zakazani naknadno.

O namjerama i planovima aktuelne administracije kada su u pitanju useljenici svjedoči i podatak da je Amerika krajem 2025, prvi put poslije više decenija suspendovala i „lutriju“ za dobijanje zelene karte.

Taj program je svake godine omogućavao do 50.000 viza prijavljenim iz zemalja sa niskom stopom imigracije u SAD.

Suspendovanje ovog programa uslijedilo je pošto je portugalski državljanin, koji je 2017. tako došao u Ameriku, usmrtio dvoje ljudi na Univerzitetu Braun u saveznoj državi Roud Ajlend.

Iz Stejt departmenta nijesu odgovorili na pitanje BBC-ja postoji li procjena da kada bi mogla da traje suspenzija zakazivanja razgovora za useljeničke vize.

Ako suspenzija potraje nekoliko nedjelja, onda nije toliki problem, ocjenjuje Džulija Gelat iz Instituta za migracionu politiku.

„U redovnim okolnostima, Stejt department svakog mjeseca izdaje desetine hiljada imigracionih viza. Pokušaj da se svi ti intervjui ponovo zakažu, u situaciji kada je to ionako proces koji se čeka, mogao bi ozbiljno da uspori imigracione postupke tih ljudi i stvori poteškoće za konzulate“, objašnjava ona.

Od 1. oktobra 2025. i početka fiskalne godine do kraja februara 2026, u osam ambasada SAD u zemljama bivše Jugoslavije i Albaniji, izdate su ukupno 23.053 vize, iseljeničke i neiseljeničke, posljednji su dostupni podaci sajta Stejt departmenta.

Od toga je 21.540 neuseljeničkih, a iseljeničkih 1513 viza.

Najveći broj viza izdat je u Tirani, glavnom gradu Albanije – 6.913, slijedi Beograd sa 6.786, pa Podgorica sa 2.073.

U ambasadi u Skoplju, u Sjevernoj Makedonije izdate su 1.963 vize, u Prištini na Kosovu – 1.788, u Sarajevu 1.642.

Ambasada SAD u Zagrebu, prijestonici Hrvatske izdala je 1.380 viza, a u Ljubljani 508.

Državljanima Slovenije i Hrvatske za putovanja u SAD u trajanju do 90 dana zbog turizma i posla nijesu potrebne vize.

Za državljane ostalih balkanskih zemalja, ovaj dokument je potreban za ulazak u SAD.

U neuseljeničke ubrajaju se turističke, radne i vize za potrebe studiranja.

Tokom prvog mandata od 2017. do 2021, Tramp je potpisao više izvršnih uredbi kojima je ograničavao putovanja i ulazak iz zemalja sa uglavnom većinskim muslimanskim stanovništvom.

Ipak, suspenzije procedure za useljeničke vize na globalnom nivou u ovoj mjeri nije bilo.

„Ne sjećam se da je bilo ovakvih odluka i mjera, čak ni poslije terorističkih napada 11. septembra u Njujorku i Vašingtonu“, govori Džulija Gelat.

U napadima koje je organizovala islamistička organizacija Al Kaida, predvođena Osamom bin Ladenom, poginulo je skoro 3.000 ljudi, poslije čega su SAD privremeno zatvorile neke ambasade i konzulate i pooštrili kontrole prilikom prijave za vize.

Šta dalje?

Sadašnja administracija početkom avgusta je saopštila da je od dolaska na vlast poništila više od 175.000 viza pojedincima za koje je tvrdila da su prekršili uslove boravka jer su počinili krivična djela.

Suspenzija svih procesa za iseljeničke vize došla je samo dvije nedjelje pošto je federalna sutkinja poništila januarsku odluku administracije o obustavi obrade iste vrste viza za državljane 75 zemalja, među kojima su Albanija, Bosna i Hercegovina, Crna Gora, Sjeverna Makedonija i Kosovo.

„Ova administracija ograničava pristup raznim vrstama viza, skraćuje period važenja, a istovremeno povećava troškove procedura. Na razne načine nastoje da smanje kako nelegalnu, tako i legalnu imigraciju u Sjedinjene Države“, tvrdi Gelat.

Poput prethodnih odluka o imigiracionim pitanjima, i ova bi mogla da postane predmet tužbi i da se nađe pred nekim od federalnih sudova koji od povratka Trampa u Bijelu kuću imaju pune ruke posla.

Ironično, za razliku od obustave izdavanje viza za ljude iz 75 zemalja u januaru ove godine, posljednja odluka Stejt departmenta na neki način je iskrenija.

„Sada se u Americi imigracija predstavlja kao nešto negativno po SAD, a ova odluka pogađa cio svijet i na siromašnije i na imućnije useljenike.

„Tako bi moglo da se kaže da ova odluka ne izdvaja neku posebnu grupu useljenika, već podjednako diskriminiše sve imigrante“, zaključuje Gelat.