Godinu dana nakon nasilnog prekida projekcije filma „Roda” na Džada Film Festivalu u Podgorici, počinioci i dalje nijesu identifikovani. Projekcija je prekinuta 3. septembra 2025. godine pošto je grupa nasilnika iz publike povicima i uvredama protestovala zbog toga što je film bio na albanskom jeziku, pa su organizatori iz predostrožnosti odlučili da sasvim obustave projekciju, saopštilo je više nevladinih organizacija i aktivista.
Projekcija filma Roda, reditelja Ise Ćosje, podsjećaju, na kraju je održana, ali u zatvorenom prostoru, iako je suština ovog festivala, kao što mu i ime kaže, da se filmovi prikazuju na ulici, pod vedrim nebom.
“Time je demonstriran neuspjeh države da zaštiti slobodu umjetničkog i kulturnog izražavanja i bezbjednost publike od otvorenog nacionalizma u javnom prostoru. Podsjećamo i na to da je prema Ustavu albanski jezik jedan od jezika u službenoj upotrebi u Crnoj Gori, a da pripadnici albanske zajednice čine najmanje 5 odsto stanovništva Crne Gore”, piše u saopštenju.
Kako navode, nevladine organizacije i građanske aktivistkinje su odmah zahtijevale od policije i tužilaštva da identifikuju i procesuiraju odgovorne, u septembru prošle godine.
“U maju ove godine, osam mjeseci kasnije, Osnovno državno tužilaštvo u Podgorici nas je obavijestilo da je izviđaj i dalje u toku i da se preduzimaju sve zakonom predviđene mjere i radnje radi identifikovanja učinilaca. Međutim, javnost i dalje ne zna ko stoji iza tog incidenta, iako su uveliko istekli svi rokovi za postupanje u izviđaju.
Ponovo pozivamo Upravu policije i Državno tužilaštvo da bez daljeg odlaganja saopšte ishod izviđaja”, navodi se u saopštenju.
Grupa NVO i građanskih aktivista upozorava da nacionalistički ekstremizam ne smije biti tolerisan ni normalizovan.
“Ćutanje institucija nadležnih za suzbijanje govora mržnje šalje opasnu poruku da je nasilje i zastrašivanje zbog nečije nacionalne pripadnosti ili jezika dopušteno i da se na taj način može ometati i umjetnička manifestacija.
Efikasan odgovor državnih institucija na ekstremističke incidente ključan je za očuvanje Crne Gore kao građanske i multietničke države u kojoj postoji vladavina prava i u kojoj svi moraju imati slobodu da stvaraju umjetnost i da u njoj uživaju – na svim jezicima”, zaključili su.
Saopštenje potpisuju:
Akcija za ljudska prava
Centar za građansko obrazovanje
Asocijacija SPEKTRA
Centar za istraživačko novinarstvo Crne Gore
Centar za ženska prava
Ipso Facto
Dina Bajramspahić
Jovana Marović
Paula Petričević
