Neznanje ili nemar: Vladina Gospa od Stene na „ostrvu zvanom Fašinada“

Sudeći prema objavama Vlade Crne Gore, u Boki Kotorskoj postoji neponovljivo vještačko ostrvo zvano Fašinada na kojem se nalazi crkva „Gospa od Stene“!

Tako su na zvaničnom Instagram nalogu Vlade, valjda iz želje da promovišu ljepote Crne Gore, „krstili“ poznato svetilište i ostrvo Gospu od Škrpjela na kojem se nalazi istoimena zavjetna crkva, piše Pobjeda.

Prije nego je uklonjena, objava je postala viralna, ne po zapaženosti promocije ljepota Crne Gore, odnosno Boke, već po kardinalnoj grešci, paušalnim podacima i elementarnom nepoznavanju kulturne i istorijske baštine. Sve začinjeno ekavicom za koju Vlada nije imala prihvatljivo objašnjenje, odnosno izgovor.

Najprije je u objavi navedeno da je jedan od razloga za posjetu tom mjestu „svečana prilika potonuća kamenja oko ostrva zvanog Fašinada što se vezuje za način njegovog nastanka“.

U nastavku objave navedeno je da je „posebno atraktivan vez koji prikazuje oltar crkve sv. Gospa od Stene koji je napravila Hijacinta Kunić iz Perasta koristeći čak svoju kosu“.

Kada im je u komentarima na Instagramu ukazano da su im se potkrale greške, odnosno da je potrebno više angažovanja u ovakvim objavama, sa Vladinog naloga je navedeno da je post objavljen u saradnji sa Nacionalnom turističkom organizacijom „a na temelju informacija koje su dostavljene“. Nije precizirano ko je i odakle dostavio „Stenu“, a ostrvo prozvao „Fašinadom“. Objava je kasnije uklonjena.

Pretragom dostupnih podataka na sajtu Kotor travel, pod naslovom „Gospa od Škrpjela i ostrvo Sveti Đorđe: Biseri Boke Kotorske“, navode se podaci o „potonuću kamenja“, ali se apozicijom, odnosno zarezima, odvaja termin Fašinada. Zato teško ko iz Crne Gore može zaključiti da se ostrvo tako zove, već da je to naziv za običaj utvrđivanja ostrva novim kamenjem koje Peraštani bacaju u more iz povorke barki svakog 22. jula. U Vladinoj objavi, uklonili su zareze, očigledno misleći da je ostrvo – zbilja Fašinada.

Otkud termin Gospa od Stene, ostala je nepoznanica, budući da nigdje u dostupnim podacima niko nikada nije prevodio termin „škrpjel“ (morska hrid) u stijenu, a još manje ga prilagodio ekavici.

Osim ako, moguće, nije radio „Google translate“ pa se engleski naziv „Our Lady of the Rock“ bukvalnim prevodom pretvorio u – Gospu od Stene.

Previše proizvoljnosti, nemara i neznanja u prezentaciji jedne od najpoznatijih znamenitosti Boke Kotorske. I to sa zvanične adrese.

Fašinada, koja prema različitim izvorima vodi porijeklo od termina koji znači dovlačenje, ili faša (traka, vezivanje) je običaj u spomen na 22. jul 1452. godine kada su, prema predanju, braća Mortešić na hridi u moru pronašli ikonu Bogorodice. Peraštani su nakon tog događaja počeli gradnju ostrva nasipajući kamenje i potapajući stare jedrenjake, a na njemu je napravljena prvo kapela, a potom i crkva.

U čast Gospi, u smiraj svakog 22. jula, Peraštani u povezanim barkama, okićenim jablanovim granama i napunjenim kamenjem, veslaju ka ostrvu. U prvoj barci je peraški župnik i predstavnici Bokeljske mornarice, pjevaju se bugarštice, a kada stignu ispred školja uz zvuke zvona sa crkve kamenje se baca u more. Na taj način se utvrđuje ostrvo i čuva tradicija duga više od pet i po vjekova.