On je otkrio provaliju ispod naše lažne povezanosti sa svijetom

Britanski pisac japanskog porijekla Kazuo Išiguro nagrađen je zbog “romana velike emotivne snage, koji je otkrio provaliju ispod našeg lažnog osećaja povezanosti sa svijetom”, navodi se u obrazloženju.

Nobelovu nagradu za književnost ove godine dobio je engleski pisac Kazuo Išiguro.

Rođen je 1954. godine u Nagasakiju, a porodica mu se preselila u Englesku 1960. Dosad je napisao osam knjiga proze.

Išigurov najpoznatiji naslov, roman “Na kraju dana”, osvojio je Bukerovu nagradu godine 1989. Roman “Nikada me ne ostavljaj” (2005) književni kritičari časopisa Time uvrstili su među stotinu najboljih romana na engleskom jeziku svih vremena. Oba romana prevedena su i na našim prostorima. Išiguro je autor osam romana i više filmskih i TV scenarija.

U posljednjem romanu “Pokopani džin” iz 2015. Išiguro istražuje povezanost sjećanja i zaborava, istorije i sadašnjosti, fantazije i realnosti.

Britanski romanopisac i scenarista nije pominjan među favoritima za ovogodišnju Nobelovu nagradu, a uoči objavljivanja dobitnika na kladionicama su najbolje stali kenijski pisac Ngugi va Tiongo, Japanac Haruki Murakami i kanadska književnica Margaret Atvud.

Podsjetimo, prošlogodišnji dobitnik bio je Bob Dilan.

Nobelova nagrada za književnost dodjeljuje se od 1901. godine, a prvi je dobitnik bio francuski pjesnik i filozof Suli Prudom.

Oko dodjele Nobelove nagrade za književnost često su se razvijale polemike, međutim mišljenje javnosti posebno su podijelila dvojica laureata: prošlogodišnji dobitnik Bob Dilan i italijanski dramaturg i glumac Dario Fo, koji je nagrađen 1997.

Sporna je bila i dodjela 1974. godine, kada su nagradu dobili članovi odbora za dodjelu nagrade, Šveđani Ejvind Jonson i Hari Martinson, a te su godine, na primjer, bili nominirani i Grejem Grin, Sol Belou i Vladimir Nabokov.

Francuski filozof Žan-Pol Sartr odbio je nagradu 1964. godine, i do danas ostao jedini koji je to učinio.

Nobelova nagrada nije zaobišla Amerikance Foknera, Hemingveja i Stejnbeka, Njemce Mana, Boela i Grasa, Francuze Andrea Žida, Albera Kamija i Le Klezija. Nisu zaboravljeni ni Kipling, Beket i Garsija Markes.

No, i na listi “nedobitnika” ima mnogo uglednih imena poput Džozefa Konrada, Augusta Strindberga, Džejmsa Džojsa, Rajnera Marije Rilkea, Marsela Prusta, Pola Valerija, Horhea Luisa Borhesa, Bertolta Brehta, Virdžinije Vulf…

Od 1901. do 1985. samo osam dobitnika nije bilo iz Evrope ili Sjedinjenih Država. Indija, na primjer, ima samo jednog nobelovca (Tagore, 1913), kao i arapski svijet (Egipćanin Naguib Mahfouz, 1988).

Međutim, osamdesetih godina 20. vijeka raste interesovanje za neevropske pisce pa je tako 1986. nagradu primio prvi Afrikanac, Nigerijac Vole Sojinka, 2000. prvi Kinez Gao Singđen, a 2006. prvi Turčin Orhan Pamuk.

Kada je riječ o ženama, do 1990. nagradu je primilo samo šest od 14 laureatkinja, a i tu se prekida tradicija favoriziranja Evrope pa 1991. nagradu dobija Južnoafrikanka Nadin Gordimer, a 1993. Afroamerikanka Toni Morison.

Posljednjih deset dobitnika nagrade za književnost su Bob Dilan, Svetlana Aleksievič, Patrik Modijano, Alis Munro, Mo Jan, Tomas Transtremer, Mario Vargas Ljosa, Herta Miler, Žan-Mari Gistav Le Klezio i Doris Lesing.

Na medalji su ugravirane riječi iz Vergilijeve Eneide: Inventas vitam juvat excoluisse per artes (odnosno, “oni koji su svojim znanjem učinili život na zemlji boljim”).